2.9 Wat als je stilvalt recht in de wind?

Herken waarom je niet verder komt

Je ligt met de boeg recht in de wind, de zeilen klapperen en de boot heeft geen vaart meer. Je bent in de wind gevangen. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer een overstag niet lukt of wanneer je te vroeg te hoog aan de wind stuurt.

Het roer heeft waterstroming langs het blad nodig. Zonder beweging door het water geeft alleen meer roer nauwelijks resultaat. Kijk eerst naar vrije ruimte en de richting waarin je verdrijft.

Gebruik de fok om de boeg weg te duwen

Bij een boot met twee fokkenschoten, zoals onze Fox 22 en Jeanneau, kun je de fok bak zetten: houd hem aan de kant waar de wind vandaan komt. De wind drukt dan op de andere kant van het doek en helpt de boeg van de wind af te draaien. Bak betekent dus niet automatisch bakboord.

1. Vier de grootschoot. Geef het grootzeil ruimte om vrij te bewegen. Houd mensen uit de giekbaan.
2. Zet de fok bak. Haal één fokkenschoot aan en houd de andere vrij. Houd de fok aan loef, zodat de wind hem aan de verkeerde kant vult. Ligt de boot precies recht in de wind, kies dan een kant en kijk welke kant de boeg op begint te draaien.
3. Wacht op het wegdraaien. Geef de fok tijd om de boeg opzij te duwen. De boot kan eerst achteruit bewegen. Blijf de ruimte rondom bewaken.
4. Stuur zodra er water langs het roer stroomt. Help de boeg van de wind af. Let op of je vooruit of achteruit gaat: de roerwerking verschilt.
5. Neem de fok over naar lij en trim beide zeilen. Vier de schoot die de fok bak houdt en haal de andere geleidelijk aan. Stel ook de grootschoot af. Bouw eerst vaart op; stuur pas daarna weer hoger aan de wind.

Op de Fox 22 is dit een logische eerste aanpak. Het tempo van wegdraaien hangt af van wind, golven, tuig en boot. Een vast schootpercentage of een vast aantal seconden werkt niet voor iedere situatie.

Alleen een grootzeil

Zonder fok kun je het grootzeil gecontroleerd aan één kant bak houden om de boeg van de wind af te laten draaien. Dit vraagt controle over de giek en voldoende ruimte. Oefen dit met een instructeur; ga niet in de baan van een onverwacht overkomende giek staan. Bij weinig wind kan het effect klein zijn.

In deze simulator oefen je de aanpak met de fok. Het grootzeil met de hand bak houden is geen beschikbare bediening.

Gebruik achteruitvaart bewust

De wind kan de boot achteruit duwen. Zodra er daardoor water langs het roer stroomt, kun je weer sturen, maar de roerwerking is omgekeerd ten opzichte van vooruitvaren.

Voorbeeld: wil je bij achteruitvaart de boeg naar stuurboord draaien, dan beweeg je op de Fox 22 de helmstok naar stuurboord. Bij de Jeanneau met stuurwiel draai je het wiel naar bakboord. Zodra je vooruitvaart, keer je deze bediening om. Centreer tijdig om niet te ver door te draaien.

Blijf niet alleen aan het roer trekken terwijl je nog volledig stilligt. Wacht op stroming langs het roer en beoordeel de reactie van de boot.

Kies bewust tussen stilliggen en weer varen

In de wind liggen kan ook de bedoeling zijn, bijvoorbeeld om het grootzeil te hijsen of te strijken. Houd dan de zeilen ontlast en bewaak je positie. Wil je weer vertrekken, dan is de motor een alternatief: maak gecontroleerd voorwaartse vaart, stuur van de wind af en trim de zeilen op de nieuwe koers. Controleer eerst of er geen losse lijnen bij de schroef liggen.

Oefen nu: in oefening 2.9 begin je zonder vaart, vrijwel in de wind. Je viert de grootschoot, zet de fok bak en herstelt daarna koers, trim en snelheid. De simulator beoordeelt de zeilstand en de werkelijke beweging.