2.2 De wind gebruiken

Herken de zeilkoers

• Aan de wind: wind schuin van voren; zeilen relatief dicht bij de boot.
• Halve wind: wind ongeveer van opzij; grootschoot en fokkenschoot verder uit.
• Ruime wind: wind schuin van achteren; vier de grootschoot en fokkenschoot verder, zonder het grootzeil hard tegen de verstaging te drukken.
• Voor de wind: wind van achteren; bewaak de koers om een onbedoelde gijp te voorkomen.

Recht tegen de wind in kun je niet blijven zeilen. Kies een aan-de-windse koers en ga later overstag. De juiste hoek hangt van jacht en omstandigheden af.

Oploeven: naar de wind toe

1. Controleer de ruimte waar je heen draait en kondig de wijziging aan.
2. Stuur geleidelijk richting wind en haal de grootschoot en fokkenschoot passend aan.
3. Stop de draai op de gekozen koers. Blijven de voorlijken klapperen terwijl de zeilen passend aangehaald zijn, val dan iets af.

Afvallen: van de wind af

1. Kijk aan lij en achter je; houd de giekruimte vrij.
2. Stuur geleidelijk van de wind af en vier de grootschoot en fokkenschoot mee.
3. Stabiliseer vóór je onbedoeld door de voor-de-windse richting draait.

Een koersnaam is geen vaste kompaskoers: met een andere windrichting verandert ook de richting waarin je bijvoorbeeld halve wind vaart.

Voor de wind en in de wind

Vaar je voor de wind, dan komt de wind van achteren. Je kunt verschillende zeilstanden gebruiken:

• Fok en grootzeil aan dezelfde kant: het grootzeil staat ver uit. De fok kan achter het grootzeil in de luwte vallen en invallen. Vaar dan iets hoger, naar een ruime koers, om de fok weer wind te laten vangen.
• Vlinderstand (butterfly): het grootzeil staat aan de ene kant en de fok aan de andere. Zo kan de fok buiten de windschaduw van het grootzeil wind vangen. Houd de koers zorgvuldig vast; kleine koers- of windveranderingen kunnen de fok laten invallen of een onbedoelde gijp veroorzaken.
• Met een uitgeboomde fok: een daarvoor geschikte boom kan de fok in de vlinderstand naar buiten houden. Gebruik alleen het bedoelde beslag en de voorgeschreven bediening. Houd de fok of fokkenschoot niet met de hand buitenboord vast.

Een spinnaker is een apart zeil voor ruime en voor-de-windse koersen. Daarvoor zijn passende uitrusting en een geoefende bediening nodig. Kies als beginner een zeilstand die je rustig kunt beheersen. Houd bij alle voor-de-windse standen de bewegingsruimte van giek en grootschoot vrij.

Lig je in de wind, met de boeg naar de wind toe, dan kunnen fok en grootzeil geen blijvende voortstuwing leveren. De zeilen klapperen en de boot verliest vaart; harder aanhalen helpt dan niet. Kies, zolang je nog stuurwerking en ruimte hebt, een kant om af te vallen en stel de zeilen op die koers af. Is de boot al stilgevallen, gebruik dan de geoefende herstelwijze bij overstag gaan. In de wind liggen betekent niet dat je op dezelfde plek blijft: de boot kan uitlopen of achteruit en opzij wegdrijven.