2.8 Snelheid beheersen

Meet het uitlopen op vrij water

Kies op vrij water een herkenbaar punt naast de boot. Vaar aan de wind of halve wind en vier de grootschoot en de fokkenschoot geleidelijk, zodat grootzeil en fok minder voortstuwende kracht leveren. Kijk hoe lang de boot blijft doorlopen. Herhaal bij een andere beginsnelheid; één proef geeft geen vaste stopafstand.

Voor de wind blijven het uitstaande grootzeil en de fok wind vangen. De grootschoot en fokkenschoot verder vieren remt dan niet betrouwbaar. Kies met voldoende ruimte een andere koers en voorkom een onbedoelde gijp.

Houd stuurwerking over

Verminder vroeg en stapsgewijs. Houd voldoende vaart zolang je nog moet sturen. Kijk ook naar zijwaartse verplaatsing: wind en stroom kunnen je met weinig vaart vooruit toch naar een obstakel zetten.

Bij motorbenadering: gas terug, neutraal en zo nodig gecontroleerd achteruitslaan volgens de motorbediening. Gebruik bij een mislukte aanloop de afgesproken uitweg. Vang de boot niet met handen of voeten op.

Bijleggen oefenen

De fok bak houden betekent dat je de fok met de fokkenschoot aan de loefzijde houdt: de kant waar de wind vandaan komt. De wind drukt dan tegen de andere kant van de fok dan tijdens gewoon zeilen en duwt de boeg van de wind af. ‘Bak’ betekent hier dus niet ‘bakboord’; de fok kan aan bakboord óf aan stuurboord bak staan.

Voorbeeld: stond de fok vóór de overstag aan stuurboord, laat dan de stuurboordfokkenschoot vaststaan. Na de overstag komt de wind van stuurboord, terwijl diezelfde stuurboordfokkenschoot de fok nog aan stuurboord houdt. De fok staat nu bak. Bij een gewone overstag zou je juist de stuurboordfokkenschoot vieren en de bakboordfokkenschoot aanhalen.

1. Laat de fok aan dezelfde bootzijde staan. Oefen met een instructeur op ruim water. Begin aan de wind en ga overstag, maar laat de oude fokkenschoot vast op zijn lier of in zijn klem staan. Neem de fok niet met de andere fokkenschoot over.
2. Laat de vaart afnemen. Vier de grootschoot gecontroleerd om de voortstuwing van het grootzeil te verminderen. Houd de bewegingsruimte van de giek vrij.
3. Laat het roer de boeg naar de wind sturen. Leg bij een helmstok de helmstok naar lij, van de wind af; draai bij een stuurwiel het stuurwiel naar loef, naar de wind toe. De bakstaande fok wil de boeg van de wind afduwen, het roer wil de boeg naar de wind draaien. Stel roerstand en grootschoot in kleine stappen bij tot de boot met weinig vaart rustig ligt. De passende balans verschilt per jacht.

Kijk waarheen en hoe snel de boot verdrijft. Houd ruimte aan de lijzijde, de kant waar de wind naartoe blaast, en blijf uitkijken. Ook tijdens bijliggen verplaatst de boot zich.

Weer gaan varen: controleer de vrije ruimte en neem het roer terug uit de bijligstand. Vier de fokkenschoot die de fok aan loef houdt gecontroleerd en haal de andere fokkenschoot aan, zodat de fok weer aan lij komt. Stel de grootschoot af op de gekozen koers en laat de boot vaart opbouwen.