1.6 Lijnen, lieren en knopen gebruiken

Herken de lijnen vóór je ze bedient

Volg een lijn naar het onderdeel waaraan hij vastzit. Een val hijst een zeil; een schoot regelt de stand. De grootzeilval en grootschoot horen bij het grootzeil, de fokkenval en fokkenschoten bij de fok. Een landvast verbindt de boot met de wal.

Aanhalen is lijn innemen; vieren is lijn gecontroleerd laten uitlopen. Een blok geleidt de lijn, een lier helpt kracht zetten en een kikker, klem of stopper houdt de lijn vast. Laat de bediening op jouw boot aanwijzen en oefen eerst onbelast. Neem de spanning van een belaste lijn over met de daarvoor bedoelde lier voordat je een stopper opent.

Een takel met meerdere schijven vermindert de benodigde trekkracht; daarvoor haal je meer lijn binnen.

De tekeningen en aansluitpunten vind je in 4.1 Basislijnen en 4.2 Uitrusting voor aanleggen en ankeren. Je hoeft de bijzondere lijnen nog niet allemaal te kennen om met de basis te beginnen.

Beleg een lijn zonder vingers in de knel

Volg de lijn naar het bevestigingspunt en kijk waar de trekkracht komt. Leg op een geschikte kikker eerst een slag om de voet en daarna kruisslagen; borg volgens de uitvoering van de kikker. Houd de lijn van je hand af belast en leg geen vingers tussen lijn en beslag.

Een lijn om je hand of pols wikkelen kan je vasttrekken. Houd het losse eind vast zonder een gesloten lus om je lichaam. Stap nooit in een lus op dek.

Bedien een lier

Een selftailer is de klembek boven op een daarvoor ingerichte lier: hij houdt het uitgaande losse eind vast tijdens het lieren. Een lier zonder selftailer vraagt controle op het losse eind en een passende afzonderlijke belegmogelijkheid.

1. Controleer de aangegeven draairichting; de meeste gewone zeillieren worden met de klok mee omwikkeld, maar controleer het model.
2. Leg voldoende nette slagen naast elkaar volgens de handleiding en de belasting. Laat de ingaande lijn laag op de trommel aankomen.
3. Houd lichte trek op het losse eind terwijl je inhaalt. Gebruik de selftailer volgens de handleiding en verwijder de hendel na gebruik.
4. Om te vieren: neem controle over het losse eind, haal het uit de selftailer en laat het gecontroleerd glijden. Trek geen belaste slagen ineens van de trommel.

Kruisen de slagen en klemmen ze elkaar, stop dan met lieren. Ontlast de lijn via een geschikte andere voorziening voordat je de kruising losmaakt; trek niet met vingers aan een belaste knoop.

Drie knopen met een eigen toepassing

• Paalsteek: voor een vaste lus. Maak een kleine slag in het staande part, voer het losse eind erdoor, om het staande part heen en terug door dezelfde opening. Trek de knoop in model met voldoende eindlengte. Controleer dat de lus niet als een strop dichttrekt.

  

• Mastworp: voor een tijdelijke bevestiging om een rond voorwerp. Leg een slag, kruis het eigen part met de tweede slag en steek het eind onder die laatste slag. Bij wisselende belasting kan hij schuiven; borg passend en gebruik hem niet ongecontroleerd als enige kritieke bevestiging.

  

• Schootsteek: om twee geschikte lijnen te verbinden. Maak een bocht in de dikkere lijn; steek de dunnere erdoor, om beide benen en onder het eigen staande part terug. De losse einden liggen aan dezelfde kant. Kies bij gladde of sterk verschillende lijnen een passende andere verbinding.

  

Oefen de knoop onbelast naast een goed voorbeeld en laat hem controleren voordat je hem voor een belaste toepassing gebruikt. Gebruik deze knopen niet als geïmproviseerde personenbeveiliging.

Controleer jezelf vóór je gaat zeilen

Kun je de grootzeilval en beide schoten aanwijzen, uitleggen wat aanhalen en vieren doet, en een lijn beheerst beleggen en lossen? Laat de schipper je onbelaste lieroefening controleren. Pas die basis daarna toe bij het hijsen, overstag gaan en gijpen.