3.2 De fok trimmen

Zet de fokkenschoot bij een vaste koers

Kies vrij water en vaar aan de wind of halve wind. Laat de stuurman de koers vasthouden. Vier de fokkenschoot langzaam tot het voorlijk begint te rimpelen en haal net genoeg aan om het zeil weer te laten dragen. Wacht op de reactie van de boot voordat je opnieuw verstelt.

Controleer eerst of de fokkenschoot vrijloopt langs de juiste geleiders en de lier. Een fokkenschoot die achter een stootwil of railing blijft hangen, geeft een verkeerde zeilstand die je niet met harder trekken oplost.

Lees de draadjes op de fok

Op een normaal aangestroomde fok aan de wind horen de telltales aan beide zijden ongeveer naar achteren te stromen.

• Loefdraadje onrustig: houd je de fokkenschoot in dezelfde stand, val dan iets af. Houd je dezelfde koers, haal dan de fokkenschoot iets aan.
• Lijdraadje onrustig: houd je de fokkenschoot in dezelfde stand, loef dan iets op. Houd je dezelfde koers, vier dan de fokkenschoot iets.

Controleer eerst of het draadje niet nat vastplakt. Deze aanwijzingen werken op ruime en voor-de-windse koersen niet op dezelfde manier.

Kijk naar boven én beneden

Bekijk de telltales op verschillende hoogten. Als je op vrij water voorzichtig oploeft, laten de loefdraadjes zien welk deel van het voorlijk het eerst wind verliest. Begin bij een zeil waarvan de draadjes niet nat aan het doek kleven.

Sommige jachten hebben een verstelbare fokkenschootwagen op een rail langs het dek. Daarmee verander je de trekrichting van de fokkenschoot. Heeft jouw boot zo'n wagen, dan kun je de volgende kleine proef doen:

• Boven veel eerder onrustig dan onder: zet de fokkenschootwagen iets naar voren om het bovenste deel meer te sluiten.
• Onder veel eerder onrustig dan boven: zet de fokkenschootwagen iets naar achteren, zodat het bovenste deel meer kan openen.

Verstel in kleine stappen en beoordeel opnieuw bij dezelfde koers. Bedien een belaste fokkenschootwagen alleen als het systeem daarvoor is ontworpen; anders eerst de fokkenschoot veilig ontlasten.

Heeft de boot geen verstelbare fokkenschootwagen, dan blijft de fokkenschoot de eerste triminstelling. Met de fokkenval kun je ook de spanning van het voorlijk en de plaats van de bolling aanpassen. Op sommige jachten beïnvloedt de achterstagspanning de vorm van de fok via het voorstag. Gebruik alleen schootpunten en trimlijnen die voor jouw boot zijn ingericht; de mogelijkheden verschillen per jacht.

Controleer na reven of afvallen

Als de fok geschikt is om in te rollen, verandert bij gedeeltelijk inrollen de schoothoek. Kijk opnieuw naar de vorm en de draadjes. Heeft de boot een verstelbare fokkenschootwagen, dan hoeft de stand voor een volledig uitgerolde fok niet meer te passen. Gebruik een markering voor een rifstand alleen als die op dit zeil is vastgesteld.

Bij afvallen vier je de fokkenschoot mee. Drukt de fok tegen de railing of wordt de fokkenschoot ongunstig naar binnen getrokken, laat dan een passende schootroute voor deze boot uitleggen. Maak niet onder belasting een geïmproviseerd bevestigingspunt.

Vergelijk het resultaat

Laat melden wat de stuurman voelt: ‘minder roerdruk’, ‘meer helling’ of ‘vaart neemt af’. Noteer de schoottrim en eventuele stand van de fokkenschootwagen samen met zeilstand en omstandigheden. Een losse markering zonder die context is geen vaste goede trim.