3.4 Sturen met roer en zeilen

Van zeilstand naar zeilbalans

In 2.2 De wind gebruiken koppel je zeilstand aan windrichting. In 3.2 en 3.3 stel je fok en grootzeil af. Hier onderzoek je hoe die twee zeilen samen de roerdruk en de neiging tot draaien beïnvloeden.

Begin op ruim water met een beheerste koers en passende zeilstand. Laat de stuurman en zeilbediener afspreken welke kleine verandering ze uitvoeren en wat ze daarna vergelijken.

Voel wat de zeilen met de koers doen

Vaar bij rustige omstandigheden op ruim water met fok en grootzeil. Houd het roer vast en let op hoeveel kracht nodig is om koers te houden. Loefgierig betekent dat de boot naar de wind wil draaien; lijgierig betekent dat hij van de wind af wil.

Meer druk op het grootzeil ten opzichte van de fok bevordert doorgaans oploeven; relatief meer druk op de fok bevordert doorgaans afvallen. Ook helling verandert de stuurreactie. Zie dit als iets om op jouw boot waar te nemen, niet als een vaste draaihoek per centimeter gevierde grootschoot of fokkenschoot.

Een kleine trimproef

1. Kies een vaste koers met voldoende vaart. Eén persoon stuurt, één bedient de grootschoot en iemand bewaakt de omgeving.
2. Vier alleen de grootschoot een klein stukje. Houd de koers vast en voel of minder tegenroer nodig is.
3. Herstel de beginstand. Vier nu de fokkenschoot een klein stukje en vergelijk de stuurdruk opnieuw.
4. Herstel een evenwichtige trim. Houd het roer de hele proef vast; laat de boot niet ongecontroleerd wegdraaien.

Stop als zeilen hard klapperen, de vaart wegvalt of de ruimte kleiner wordt. Het doel is een klein verschil voelen, niet een zo groot mogelijke afwijking maken.

Oploeven met roer en zeilen

Kondig de nieuwe koers aan en kijk in de draairichting. Geef een kleine roeruitslag naar de wind toe en haal de grootschoot en fokkenschoot geleidelijk mee aan. Breng het roer terug zodra de gewenste koers nadert. Laat de zeilbediener niet al ruim vóór de draai beide zeilen strak zetten: dat kan eerst alleen extra helling geven.

Wordt de draai een overstag, gebruik dan de volledige overstagprocedure, inclusief het overnemen van de fok.

Afvallen zonder tegen de zeilen te vechten

Maak ruimte aan lij vrij. Vier de grootschoot gecontroleerd mee terwijl je met een kleine roeruitslag afvalt. Vier daarna beide zeilen passend voor de nieuwe koers. Houd genoeg vaart om te kunnen sturen.

Blijft het grootzeil strak aangetrokken, dan kan de boot blijven oploeven terwijl jij veel tegenroer geeft. Corrigeer dan de zeilstand en helling. Draai niet ongemerkt door voor de wind: bereid een gijp afzonderlijk voor.

Rustig koershouden

Zoek een trim waarbij kleine roercorrecties genoeg zijn. Een lichte neiging tot oploeven kan normaal zijn; voortdurend hard tegensturen vraagt onderzoek van trim, helling en zeiloppervlak. Is er nauwelijks vaart, dan kunnen ook goed ingestelde zeilen het gebrek aan roerwerking niet direct oplossen.

Gebruik zeiltrim ter ondersteuning van het sturen. Bij een defect roer is dit geen gegarandeerde noodbesturing: houd ruimte en regel passende hulp.